bảng hổ

Tên của ông được ghi trên bảng hổ.

Định nghĩa

Danh từ (cổ):
- Danh sách những người đỗ đạt trong kỳ thi Hương (thi Hội) thời phong kiến: "bảng hổ" là tấm bảng lớn (thường sơn son thếp vàng hoặc viết bằng chữ đỏ) được niêm yết công khai, ghi tên các thí sinh trúng tuyển trong các kỳ thi Nho học cấp tỉnh hoặc cấp quốc gia. Tên gọi này xuất phát từ chữ "hổ" (hổ báo) tượng trưng cho sự oai hùng, vinh hiển.
- Vinh dự, niềm tự hào khi đỗ đạt: Bên cạnh nghĩa đen, "bảng hổ" còn mang ý nghĩa biểu tượng cho sự thành công, danh vọng trong học vấn và khoa cử.

Ví dụ sử dụng

Danh từ:
- Sau kỳ thi Hương, tên của ông đã được ghi trên bảng hổ. (Sau kỳ thi Hương, tên của ông đã xuất hiện trong danh sách trúng tuyển.)
- Ngày xưa, hễ đỗ đạt là tên được ghi vào bảng hổ, cả làng đều vinh dự. (Thời xưa, hễ đỗ đạt là tên được ghi vào danh sách vinh hiển, cả làng đều tự hào.)
- Bảng hổ treo cao trước cửa công đường, ai cũng biết. (Danh sách trúng tuyển được treo cao trước cửa công đường, ai cũng thấy.)

Các cách sử dụng nâng cao

"bảng hổ vàng": bảng hổ được làm bằng vàng hoặc sơn son thếp vàng, dùng để chỉ sự vinh dự tột bậc.
- Tên ông được khắc vào bảng hổ vàng, muôn đời lưu danh. (Tên ông được ghi vào danh sách vinh hiển nhất, mãi mãi được nhắc đến.)
"ghi danh bảng hổ": đỗ đạt, có tên trong danh sách trúng tuyển.
- Ai cũng mơ ước một ngày được ghi danh bảng hổ. (Ai cũng mong ước một ngày được đỗ đạt, vinh hiển.)

Biến thể và từ gần giống

Bảng nhãn (danh từ): người đỗ thứ hai trong kỳ thi Đình (sau Trạng nguyên) — không phải là bảng mà là danh hiệu.
Hổ (danh từ): con hổ, cũng dùng để chỉ sự oai hùng, mạnh mẽ.
Vinh quy bái tổ (thành ngữ): vinh dự trở về quê lạy tổ tiên sau khi đỗ đạt — thường đi kèm với việc được ghi tên trên bảng hổ.

Từ đồng nghĩa

Thành ngữ liên quan

Bảng hổ đề danh: ghi tên vào bảng hổ, chỉ việc đỗ đạt vinh hiển.
- Cha mẹ nào chẳng mong con cái bảng hổ đề danh. (Cha mẹ nào chẳng mong con cái đỗ đạt vinh hiển.)

Từ chứa "bảng hổ"